This is some text inside of a div block.
Close

Introductie voor de beginnende bijenkenner

Als je denkt aan bijen, waar denk je dan aan? Het zijn insecten, ze leven in een kolonie met een koningin, ze maken honing... Maar deze beschrijving gaat maar over één van de 358 soorten bijen die in Nederland leven. Lees verder voor een crashcursus over bijen!

“De bij” is een familie van insecten. In Nederland komen er dus 358 verschillende soorten voor, die allemaal op een eigen manier leven. We kunnen bijen verdelen in twee groepen: honingbijen en wilde bijen. Onder die wilde bijen vallen ook de hommels.

Sommige bijen leven in een volk of kolonie, zoals bijvoorbeeld de honingbij en de hommel. De meeste bijensoorten leven echter in hun uppie. Dit worden solitaire bijen genoemd.

Honingbijen

De honingbij is veruit de meest bekende bij die leeft in Nederland. Hij komt in grote aantallen voor en wordt gehouden door imkers voor de honing die hij maakt. De honingbij leeft in een kolonie, waar de koningin de enige bij is die eitjes legt, soms wel 2000 op een dag. Het hele jaar door zijn er werksters aanwezig in het nest, die onder andere het nest onderhouden, honing maken, de larven verzorgen en voedsel halen. Alle werksters zijn vrouwtjes. Enkel in de zomer komen er mannetjes bij het nest, deze worden darren genoemd. Na de zomer, wanneer de koningin weer een nieuwe lading bevruchte eitjes heeft gelegd en er steeds minder stuifmeel te vinden is, houden de werksters op met het voeden van de darren en zullen zij weer uitsterven.

Honingbij

Wanneer je geprikt wordt door een bij, is de kans groot dat dit een honingbij was. Ze zijn in principe niet agressief, maar als ze zich bedreigd voelen zullen ze toch steken om hun kolonie te beschermen. Dit is de ultieme opoffering, want wanneer ze steken laat hun angel los en gaat de bij dood.

Wilde bijen

Van alle soorten bijen in Nederland zijn veruit de meeste wilde bijen. Het is bijna onmogelijk om te vertellen over ‘de wilde bij’, omdat er zo veel verschil zit tussen de soorten. Wilde bijen leven meestal maar een paar weken, en doen alles zelf. Het komt wel regelmatig voor dat er een aantal nesten dicht bij elkaar liggen en zo een aggregatie worden.

Wilde bijen nestelen zich op hele verschillende plaatsen. Zo zijn er bijvoorbeeld 74 verschillende soorten zandbijen, die allemaal een nest maken in de grond. Bij andere soorten zijn kieren in de muur of holle rietstengels gewild als nestplaats. Ook zijn er soorten die zelf een ruimte kauwen uit verrot hout. Bijenhotels zijn dus altijd bedoeld voor wilde bijen. Uiteraard kunnen andere beestjes zich hier ook in nestelen.

De manier waarop de nestjes worden afgewerkt verschilt ook per soort. Zo gebruikt de behangersbij stukjes blad om de wanden van zijn nest mee te bekleden en de verschillende cellen in zijn nest van elkaar af te sluiten. Zijdebijen daarentegen produceren zelf een vloeistof om hun nest mee te bekleden. Deze stof glanst als zijde, waar de bij zijn naam aan te danken heeft.

En dan is er nog een hele aparte tak: de koekoeksbijen. Koekoeksbijen kunnen zelf geen nest bouwen of stuifmeel verzamelen, en zijn dus volledig afhankelijk van andere bijen. Zij zoeken naar nestjes van andere solitaire bijen en leggen daar hun eigen ei op de voedselvoorraad van de gastheer. Ongeveer een kwart van alle bijensoorten zijn koekoeksbijen. Het voorkomen van koekoeksbijen is een gezond teken, het betekent namelijk dat er voldoende gastvrouwen zijn. Een aantal soorten van de koekoeksbijen, wespbijen, lijken qua uiterlijk erg veel op een wesp, wat ze een minder aantrekkelijke prooi maakt.

Een solitaire bij zal bijna nooit steken. Alleen vrouwtjes hebben een angel, maar die is niet groot genoeg om door huid heen te prikken. En bovendien hebben zij geen kolonie om zich voor op te offeren.

Drommels, drommels en nog eens hommels

En last but not least, hommels! Je las net al dat hommels ook wilde bijen zijn, maar ze zijn makkelijk te onderscheiden van andere soorten door hun vrij ronde en harige lichaam. Er komen 29 soorten hommels voor in Nederland, maar helaas zijn er wel 24 hiervan bedreigd. Zoals eerder genoemd zijn hommels sociale beestjes, dus de meesten leven in kolonies, net zoals de honingbij. Ook hommels hebben koninginnen, werksters en darren. Het verschil met de honingbij is dat alleen de nieuwe koningin de winter doorkomt in een holletje onder de grond, of onder een dik bladerdek.

Er zijn ook 7 soorten koekoekshommels, die de zelfde levensstijl hebben als de koekoeksbij.

Aardhommel

Een hommel zal nooit steken, tenzij je hem plaagt. In tegenstelling tot de honingbij gaat een hommel hier niet aan dood.

------

Dit was nog maar een kleine samenvatting van alles wat er te leren valt over de Nederlandse bijen! Snuffel vooral zelf eens rond online voor meer informatie en wellicht herken je binnenkort wel verschillende soorten die er rondvliegen in je tuin. Hier vind je een overzicht van Nederlandse bijen waarin je kan doorklikken naar informatie over verschillende soorten. De echte enthousiasteling kan hier een uitgebreid boek bekijken of downloaden over de wilde bijen in Nederland.