This is some text inside of a div block.
Close
1/4/2020

Maak kennis met de Nederlandse bijen

Sinds een aantal jaar zijn de bijen in Nederland veel in het nieuws. Het wordt duidelijk dat het voortbestaan van veel van hen in gevaar is, maar over welke bijen gaat dit eigenlijk? De afgelopen weken nam ik, Gaya ten Kate, op Instagram onze volgers mee in de wereld van een aantal Nederlandse bestuivers. 

De meeste mensen kennen de honingbij wel, maar er leven in Nederland maar liefst 357 andere soorten bijen. Elke bij heeft unieke voedselvoorkeuren en karaktereigenschappen. De één leeft van een groot aantal bloemen in de stad, terwijl de ander de voorkeur geeft aan een specifieke plant op het platteland. Door de verschillen qua leefomgeving en voedsel is het moeilijk om alle bijen tegelijkertijd te beschermen. In de afgelopen 50 jaar zijn er 34 soorten verdwenen uit Nederland en op dit moment wordt meer dan de helft van alle bijen in Nederland met uitsterven bedreigd. Een aantal andere soorten doet het de laatste tijd juist heel goed. Om mensen meer bewust te maken van de grote verschillen tussen soorten stel ik jullie graag voor aan vier Nederlandse bijen. 

Honingbij

Laten we beginnen met de bekendste bij ter wereld: de honingbij. Deze sociale bij leeft in een permanent volk met andere honingbijen. Dit is vrij bijzonder want slechts 15% van alle bijen ter wereld leeft samen met soortgenoten. Binnen een zwerm van honingbijen bestaat er een belangrijke hiërarchie: werksters bouwen het nest en verzamelen voedsel, mannetjes beschermen het volk en de koningin legt als enige vrouwtje de eitjes voor het nageslacht. De honingbij komt veel voor in Nederland, zowel op het platteland als in de stad. Het is een generalistische soort, wat betekent dat ze van verschillende bloemen en planten eet. In Nederland is de honingbij op ten minste 443 verschillende planten gezien. Binnen de landbouw bestuift de honingbij veel gewassen, en daarmee is ze onmisbaar voor de mens!


Foto: Tjomme Fernhout

Grote Wolbij

Deze bijzondere bij verleent haar naam aan de manier waarop ze een nestje bouwt: vrouwtjes maken een soort wol van de kleine haartjes van planten, bij voorkeur ezelsoor, waarmee ze een warm en zacht nest maakt. In tegenstelling tot de honingbij is de grote wolbij solitair: ze brengt het grootste deel van haar leven alleen door. Wel eet ze, net als de honingbij, nectar van verschillende planten en bloemen. Toch geeft deze generalist de voorkeur aan vlinderbloemen, lipbloemen en helmkruidachtigen. Daarmee heeft ze een veel minder gevarieerd dieet dan de honingbij! De grote wolbij leeft het liefst op plekken met een hoge bloemendichtheid. Het platteland is wegens een gebrek aan langdurige bloemenvelden weinig geliefd onder deze bijensoort. Gelukkig bieden parken en tuinen een oplossing en komt de grote wolbij veel voor in Nederlandse steden.

Foto: Lloyd Davidson

Weidehommel

In tegenstelling tot de eerste twee bijen is de weidehommel erg kieskeurig wat haar voedsel betreft. Deze bij is gespecialiseerd in de bestuiving van wilgen en hondsdraf. Omdat deze planten zowel op het platteland als in de stad groeien is de weidehommel gelukkig veel voorkomend in Nederland. Weidehommels zijn te vinden in graslanden en aan bosranden, maar ook zeker in veel parken en achtertuinen! Net als de honingbij is de weidehommel heel sociaal, wat inhoudt dat ze in groepen leeft. Er bestaat in een volk weidehommels een vergelijkbare arbeidsstructuur als onder honingbijen, met een groep werksters die de bestuiving op zich neemt, terwijl de mannetjes en de koningin voor de voortplanting van het volk zorgen. 


Foto: James Lindsey


Rosse Kegelbij

Net als de weidehommel bestuift de rosse kegelbij slechts een klein aantal planten of bloemensoorten. Ze is gespecialiseerd in de bestuiving van jacobskruiskruid en grote kattenstaart, waar ze nauwelijks van afwijkt. Daardoor kent de rosse kegelbij deze planten op haar duimpje en kan ze razendsnel en efficiënt meerdere bloemen bestuiven. Ze leeft aan bosranden en in graslanden. Net als de grote wolbij is de rosse kegelbij solitair en leeft ze voornamelijk alleen. Helaas is de rosse kegelbij heel zeldzaam en dreigt ze te verdwijnen in Nederland. Dit komt door de sterke afname in jacobskruiskruid en grote kattenstaart buiten de stad, waardoor de rosse kegelbij momenteel weinig voedsel kan vinden. 


foto: Ingrid Piryns

Oplossing? Zaaien!

Uit deze voorbeelden blijkt dat er grote verschillen bestaan tussen de bijensoorten in Nederland. Waar de één als generalist honderden verschillende planten en bloemen bestuift, is de ander gespecialiseerd in de bestuiving van slechts een bepaalde plantensoort. En terwijl 85% van de bijensoorten alleen door het leven gaat, leven honingbijen en verschillende hommels in groepen van honderden soortgenoten bij elkaar. Maar ondanks de grote verschillen heeft de meerderheid van de bijen het zwaar. De oplossing? Bloemen zaaien! Haal bijvoorbeeld gratis een zakje biologisch bloemenzaad bij een voedselbank voor bijen bij jou in buurt en zaai dit op 22 april tijdens de Nationale Zaaidag. Zaaien kan gewoon op je balkon of in de tuin, want er zijn veel bijen die tegenwoordig graag in bebouwd gebied verblijven. Door te zorgen voor een toename in voedselbronnen helpen we de bij een handje. Weliswaar zal de een meer gebaat zijn bij het zaaien van een bepaalde bloem dan de ander, maar alle kleine bee(s)tjes helpen. 

Of schrijf je in op onze nieuwsbrief en blijf altijd op de hoogte van onze acties voor bijen en andere bestuivers!

Yes, ik wil de nieuwsbrief

Blog