Laat die winterslaap nog even wachten! Zo zet jij je tuin in wintermodus.

Staat jouw tuin al in wintermodus? Hoewel we in het najaar snel geneigd zijn om de boel ‘netjes’ op te ruimen en binnen op de bank te kruipen, valt er in de tuin juist nu ontzettend veel winst te behalen. Niet alleen voor de bodem, maar vooral voor de biodiversiteit en de bestuivers in je achtertuin. Wacht dus nog heel even met die winterslaap en check aan de hand van deze tips hoe jij je tuin klaar maakt voor de koude maanden.

1. Omarm de chaos

Herfstbladeren die overal heen waaien, afgestorven stengels en hier en daar wat modder: het ziet er in het najaar soms wat somber uit. Maar laat die harken en takkenschaar gerust liggen, want de natuur is slimmer dan je denkt. Die chaos is er namelijk niet voor niets!

In de winter zoeken insecten en bestuivers naar warme, veilige plekjes om te overwinteren. Oude bladeren, boomschors en dood hout vormen de perfecte isolatielaag. De vertering van dit materiaal gaat in de winter gewoon door, wat zorgt voor natuurlijke warmte.

Daarnaast zijn deze restanten essentieel voor de voortplanting. De holle stengels van afgestorven planten worden door diverse insecten gebruikt om eitjes, larven en cocons veilig te beschermen tegen de kou. Snoei je ze nu al af? Dan knip je helaas ook de bestuivers van volgend voorjaar weg.

2. Aan de slag met inheemse bomen en struiken

De herfst is hét natuurlijke moment waarop planten hun zaden loslaten. Hét perfecte moment dus om zaden in je tuin te verzamelen en alvast klaar te leggen of te zaaien voor volgend jaar. Laat wel altijd wat zaden hangen; deze dienen als een belangrijke voedselbron voor vogels in de schaarse maanden.

Daarnaast is het najaar – naast het vroege voorjaar – het ideale plantseizoen voor inheemse bomen en struiken. De reden? De bodemtemperatuur.

• Warmere bodem: De grond is na de zomer nog relatief warm (minimaal 7 tot 10 graden). Hierdoor kunnen de wortels vóór de echte vorst invalt al goed vastgroeien.
• Goede vochtbalans: Door de herfstneerslag kan de kluit zich rustig ‘zetten’ zonder dat je continu hoeft te sproeien.

Planten die in het najaar de grond in gaan, hebben in de lente een flinke voorsprong.

Waarom kiezen voor inheemse soorten? Inheemse planten zijn van nature bestand tegen ons klimaat én vormen de belangrijkste voedselbron voor lokale bestuivers en vogels. Denk bij het aanplanten bijvoorbeeld aan de Winterlinde, Wilde lijsterbes, Kardinaalsmuts, Boswilg, Gelderse roos, Vlier of Veldesdoorn.

3. Zorg voor veilige overwinterplekken

Een goede schuilplaats is voor veel nuttige tuingasten een kwestie van overleven. Elk insect heeft zo zijn eigen strategie:

• Hommels: De hele kolonie sterft in het najaar af, behalve de bevruchte koninginnen. Zij moeten de winter in hun eentje overleven.
• Honingbijen: Het complete volk blijft bij elkaar in de kast of boomholte.
• Wilde bijen, vlinders en zweefvliegen: Overwinteren meestal als ei, larve, pop of volwassen insect in de bodem of in plantenresten.

Wist je dat zo’n 80% van alle wilde bijen ondergronds nestelt? De bijenlarven blijven in kleine gangetjes in de grond wachten op het voorjaar. Wees in het najaar daarom extra voorzichtig met tuinieren en beperk spitten en schoffelen tot een minimum, zodat je deze ondergrondse kraamkamers niet verstoort.

Bijenhotel in de winter: Heb je al een bijenhotel? Laat deze in de winter rustig hangen op een zonnige, beschutte plek en haal hem niet naar binnen (de warmte in huis haalt de insecten te vroeg uit hun rustfase). In de afgesloten pijpjes zitten de larven van afgelopen zomer veilig te wachten tot ze in het voorjaar uitkomen.

Jouw wintermodus checklist

Zie je door de bomen het bos niet meer? Geen zorgen. Met deze korte checklist leg je de perfecte basis voor een diervriendelijke wintertuin:

• [ ] Laat afgestorven en uitgebloeide planten staan (niet snoeien voor het voorjaar).
• [ ] Maak hoopjes van herfstbladeren en takken in de hoeken van je tuin.
• [ ] Plant inheemse bomen en struiken zolang de grond nog warm is.
• [ ] Beperk spitten en schoffelen om ondergrondse rustplekken te beschermen.
• [ ] Laat je bijenhotel buiten hangen.

Steek je groene vingers dit najaar nog één keer in de aarde en ga met een goed gevoel de winter in. Wie weet welke prachtige verrassingen er in het voorjaar in jouw tuin te voorschijn komen!